Egipt

Egipt

Historyczne dzieje Egiptu w epoce Starego Państwa (ok. 26862181 p.n.e.) wiążą się z dziejami uprawy doli/iy Nilu. Przede wszystkim trzeba było zbudować system nawadniania; ludzie zapanowali nad rzeką i narzucili jej dyscyplinę, a sieć kanałów pozwoliła korzystać z dobrodziejstw wyle­wów Nilu.Powstały majątki ziemskie, na które składały się sady, winnice, planta­cje fig i sykomor, podzielone w szachownicę kanałami nawadniającymi. Niektóre części posiadłości przeznaczone były dla rozrywki właściciela, który polował tam lub łowił ryby.Zarówno w okresie Średniego jak i Nowego Państwa powstawały ogrody, których centralnym elementem był zbiornik wodny. Znajdowały się w nich również pawilony lub „kioski” rozrywkowe z kolumienkami, służące jako miejsca schronienia przed upałem.O ogrodach Średniego Państwa (około 20601567 p.n.e.) mamy bardziej precyzyjne informacje dzięki odkryciu przez Winlocka modelu ogrodu w grobowcu wysokiego urzędnika MeketRe w nekropoli Deir el Bahari. Ogród przylegał do portyku z podwójnym rzędem czterech kolumn, stanowiącego fasadę domu. w centrum kompozycji zaś znajdował się wydłużony basen obsadzony sykomorami.W książce Llirt egyptien Ch. DesrochesNoblecourt zebrała wiado­mości o ogrodach przy świeckich rezydencjach. Informacji dostarczyły pełne uroku modele przedstawione w grobowcach tebańskich. Pozwalają one dostrzec pewne powtarzające się cechy tamtych ogrodów. Miały regu­larne formy i były otoczone murami. Najważniejszym i centralnym elemen­tem był basen, przeważnie prostokątny albo w kształcie litery T”, w którym pływałv kolorowe ryby i rosły wodne rośliny, jak na przykład lotos. Skarpy basenu umacniano starannie dobranymi roślinami i otaczano rzędami drzew. Dodać trzeba, że w rozmaitych epokach (mamy tu do czynienia z całymi tysiącleciami) plantacje te bywały mniej lub bardziej regularne albo miały układy swobodne. Konwencjonalny charakter sztuki egipskiej nie pozwala na wyciąganie zbyt daleko idących wniosków z zachowanych malowideł, można jednak bez wątpienia dostrzec pewną odmienność w sposobie sadzenia roślin i pewien rytm odpowiadający wyrafinowaniu egipskiej sztuki. Być może współczesna rabata pochodzi właśnie z tych dawnych układów.Wydaje się, że basen, wywodzący się z jeziora czy stawu, odgrywał podwójną rolę: jako zbiornik wody użytkowany był przy nawadnianiu ziemi, a zarazem miał znaczenie dekoracyjne. Polowanie, rybołówstwo, ptasznictwo przenosiło się z obszaru „posiadłości” do ogrodów rozrywko­wych. Dopiero w okresie Nowego Państwa narodził się w Egipcie typ ogrodu królewskiego. Ewolucja ta była wynikiem wypraw wielkich faraonów XVIII dynastii: Totmesa IV i Amenhotepa III. Przez kontakty z Persją i Mezopotamią Egipcjanie poznali ogrody Wschodu i sami z kolei przystąpi­li do tworzenia „rajskich ogrodów”. Łuki, na których rozpinano winorośl, stawały się pergolami, a sadzawki przybierały charakter dekoracyjnych basenów.