Ogrody Arabskie w Hiszpanii

Ogrody Arabskie w Hiszpanii

W 750 roku Kordowa stalą się stolicą arabskiego państwa w Hiszpanii. Nowa cywilizacja, która wkrótce zaznaczyła swoje istnienie, wzbogaciła kulturę kraju podbitego przez Maurów. Ich niedościgniona wiedza na temat irygacji była bardzo przydatna w sztuce ogrodów, a mistrzostwo w dziedzi­nie wytwarzania fajansu znalazło wyraz w niezwykle oryginalnych ozdo­bach. Patio mauretańskiego domu. w którym połączyły się cechy hellenistycz­ne i rzymskie, odpowiada życiu intymnemu i zamkniętemu, i to właśnie nadaje ogrodom hiszpańskim ich szczególny charakter. Teren podzielony jest na szereg zamkniętych wnętrz ogrodoyyych o niewielkich rozmiarach, odpowiadających wewnętrznym dziedzińcom domów zwanym patio. Ta szczególna cecha występuje nawet w rozległych kompozycjach, gdzie cała powierzchnia bywa dzielona na kwatery kwadratowe lub prostokątne, czasami nawet tworząc układ nieregularny. Wystrój poszczególnych części, oddzielonych dyskretnie od siebie, zapewnia przechadzającym się nieprzer­wany ciąg niespodzianek.W IX wieku Abdar Rahman II wspaniale ozdobił Kordowe kanałami i fontannami, a jednemu z jego przodków przypisuje się utworzenie ArRusafa, czyli „zespołu rozkosznych ogrodów”. Owe arabskie ogrody w Hiszpanii zbliżały się zatem do tego samego ideału, do którego dążyły wszystkie ogrody imperium muzułmańskiego: chciano uczynić z nich miejsce odpoczynku i rozkoszy, gdzie woda szemrząc przepływa kanalikami z basenu do basenu.Dna małych kanałów wyłożono marmurem, dna basenów glazurowa­nymi płytkami fajansowymi, a brzegi kwadratowymi płytkami ceramiczny­mi zwanymi azulejos. Odnajdziemy je w wykładzinach patiów i w dekora­cjach stopni schodów. Migotliwe barwne posadzki tworzą tło dla maleńkich wytryskujących strumyków wody. Niedostatek wilgoci w glebie spowodo­wał narodziny niespotykanego rozwiązania. Partery zaczęto umieszczać nisko, zaś poziom alejek podnoszono, tworząc jakby wyższe pomosty murowane, wyłożone cegłami i glazurowanymi płytkami. Dzięki temu można było nawadniać całą ziemię, jak to robiono w Persji.W tych ogrodach rzeźba nie występowała; elementy dekoracyjne ograniczały się do kanałów, basenów, ławek. Płytki fajansowe i woda nadawały ogrodom barwność i bogactwo. Roślinność zachwycała intensyw­nością barw; w poszczególnych częściach ogrodu sadzono rośliny jednego gatunku cyprysy, eukaliptusy, bukszpany, drzewa pomarańczowe, cytry­nowe, mirty. Wokół basenów ustawiano rośliny w doniczkach.W 19.52 roku E. Prieto Moreno wydał znakomitą pracę poświęconą ogrodom Grenady. Do swoich doskonałych studiów o Alhambrze i Generalife dodał studia nad ponad dwudziestoma ogrodami, podkreślając nie­zrównaną siłę oddziaływania niektórych z nich.Wszystkie świadczą o głęboko przemyślanej idei, czego najlepszym przykładem jest plan Generalife. Zamknięte patia, jak gdyby stulone do wewnątrz, tak są zakomponowane, że w miarę wspinania się po schodach z każdego stopnia dostrzega się inny, niespodziewany widok.Poszczególne części są geometryczne, regularne, ale swobodnie rosnąca roślinność nadaje każdej z nich odmienny wyraz. A zatem rośliny odgrywa­ją tu rolę zasadniczą. Dobierano je i sadzono biorąc pod uwagę kolory i efekty kontrastów wzbogacające całą kompozycję, a może i ich zapach był tu nie bez znaczenia. W Generalife liczne patia łączą się tworząc kompozy­cję wznoszącą się aż ku pawilonowi widokowemu (Mirador), a trzy górne ogrody mają układ tarasowy.Ogrody Alkazaru w Sewilli pochodzą z późniejszego okresu, ponieważ prace podjęte przez Piotra 1 Okrutnego w XIV wieku spowodowały częściowe zniszczenie fragmentów w stylu mudejar, stworzonych przez artystów mauretańskich po zwycięstwie chrześcijaństwa. Patia zakompono­wano tu wykorzystując nierówności stopni. Najwyższe mają ich czternaście, najniższe pięć; ich rozmiary są zawsze niewielkie. To, które znajduje się za patiem Marii Padilli ma wymiary zaledwie 45 x 75 m. Cechą wspólną tych wszystkich dzieł jest prostota środków wyrazu.