Robert II Dartois i założenie parku w Hesdin

Robert II Dartois i założenie parku w Hesdin

W 1270 roku Robert II d’Artois uczestniczył w wyprawie przeciwko Tunisowi i wraz z królem Filipem III Śmiałym towarzyszył doczesnym szczątkom króla Ludwika IX, swego wuja, w jego ostatniej drodze do Francji. Orszak pogrzebowy udał się z Tunisu do Trapani i zatrzymał się w Palermo, gdzie pozostawiono zwłoki królewskie. Piętnaście lat później, w 1285 roku, po śmierci swego wuja Karola Andegaweńskiego, Robert d’Artois został mianowany regentem Sycylii. Przez cztery lata, od 1285 do 1289 roku, rezydował w Neapolu. Kiedy w 1289 roku przybył do Arras, miał już gotowy projekt monumentalnego parku w Hesdin, inspirowanego scenerią sycylijską, którą przeniósł do Artois.Rachunek z 1295 roku wymienia „nowe ogrodzenie parku Hesdin” i prace przy Domu na Bagnach. Dalej mały zameczek usytuowany na zewnątrz ufortyfikowanych obwarowań, otoczony wielkim parkiem, w któ­rym miały być prowadzone prace nad tym, co nazwano „cudami Hesdin”. Należności za liczne automaty figurują w rachunkach od 1299 roku. Dzięki tym rachunkom wiemy, że część prac już wówczas ukończono: mostek przy pawilonie, kaplice, glorietę, klatkę albo ptaszarnię. Mur, wzniesiony w 1295 roku, miał długość 13 km, a obszar parku oceniać można na 940 hektarów. Po śmierci Roberta II d’Artois w 1302 roku, utrzymanie jego dzieła powierzono rodzinie z Boulogne, „patronom malarzy i rzemieśl­ników”.14 lipca 1302 roku hrabina Mahaut otrzymała dobra Artoiszrąkswego ojca, po którego śmierci kontynuowała prace zgodnie z wyznaczonym przez niego programem. Urządzenia zainstalowane w tym ogrodzie są w istocie transpozycją automatów hydraulicznych przydających prestiżu ogrodom Bagdadu. Nasuwa się wspomnienie „pałacu z drzewem”, odnajdujemy bowiem w gloriecie drzewo pełne ptaków, z których dziobów tryska woda, pojawiają się one także w oknach gloriety. Jednakże w tym ogrodzie dowcip góruje nad widowiskowością i okazałością ogrodów arabskich, gdyż podsta­wowym celem mechanicznych urządzeń jest tu oblewanie zwiedzających wodą, obsypywanie mąką czy też powodowanie, by wpadali do wody przechodząc przez most.Przy tworzeniu tego teatru automatów sięgano do innych źródeł niż te, którymi inspirowano się przy zakładaniu samego parku. W okresie swojej regencji Robert II d’Artois zetknął się w Neapolu z niepowtarzalnym klimatem intelektualnym dworu sycylijskiego. Przebywali tam jeszcze liczni uczeni arabscy. Wiadomo, że król Sycylii, Roger II (11301154), sprowadził na swój dwór mechaników muzułmańskich, że Normanowie sycylijscy przekazali Hohenstaufom zamiłowanie do sztuk mechanicznych i że Fryderyk II (11941254) otaczał się licznymi uczonymi chrześcijański­mi, żydowskimi i muzułmańskimi. Robert II d’Artois kontynuował tradycje władców, którzy go poprzedzali, zamawiając tłumaczenia rozmaitych dzieł greckich, arabskich i hebrajskich.W Palermo krzyżowały się cywilizacje arabska, bizantyńska i rzymska, a Sycylia była miejscem niezwykłych spotkań. Studiowano tu optykę Euklidesa, a mechanicy muzułmańscy posługiwali się traktatami Herona z Aleksandrii.Całe urządzenie galerii zabaw nawiązuje do dzieła arabskiego, najważniejszego wówczas w tej dziedzinie traktatu AlDżazariego. który był wersją Mechaniki Herona. Rozpoczęte w latach 11811182 na życzenie księcia Nur adDina Muhammada dzieło to zostało ukończone w roku 1206, za panowania jego syna.W roku 1306 pod wpływem tego dzieła powstał inny iluminowany rękopis, a Robert d’Artois z pewnością znał obydwie te prace. Tak więc mamy tu do czynienia z dziełem powstałym bezpośrednio pod wpływem tradycji arabskiej. Jean Longnon napisał: „Francuzi, którzy uczestniczyli w zamorskich wyprawach, przywozili z nich nie znane dotychczas zamiło­wanie do luksusu, pragnienie odnalezienia tego wszystkiego, czego zakosz­towali w swoich dalekich wędrówkach… podróże te umożliwiły Francuzom kontakt z cywilizacją arabską, bizantyńską, syryjską, w Hiszpanii, na Sycylii, w Grecji, na Wschodzie. Dopływ nowych wiadomości, działający niczym ferment na umysły, przyczynił się do pewnego rodzaju odrodzenia intelektualnego, jakie miało miejsce we Francji w XII i XIII wieku”. Najlepszym tego dowodem jest historia parku w Hesdin, świadczącao owocnym wpływie świata arabskiego na świat chrześcijański.